A noite do 31 de outubro celebramos o Samaín na Clínica Pardiñas, unha festa de orixe celta na que está baseado no actual Halloween e no Día de Todos os Santos e preparamos un cómic especial para a ocasión. Contámosvolo todo aquí!
Que é a festa de Samaín?
O Samaín é unha festa de orixe celta que se celebra a noite do 31 de outubro, marcando un dos momentos máis importantes do calendario ancestral: o final da colleita e o verdadeiro comezo do novo ano coa chegada de tempos escuros, fríos e a “morte” da natureza. Críase que a fronteira entre o mundo dos vivos e o mundo dos mortos fíxose máis estreita nesta noite sagrada, permitindo que as almas dos antepasados regresasen aos seus fogares para unha visita. O Samaín era, polo tanto, un tempo de lembranza, paso e protección.
Tradicións gallegas durante a festa do Samaín
En Galicia, como noutras terras de herdanza celta, esta festa mantívose viva ao longo dos séculos, destacando a nosa rica cultura popular e as tradicións ancestrais do medio rural. Estes son algúns dos máis significativos:
O lume de Samaín
As fogueiras simbolizan unha presenza ancestral. Por unha banda, son unha luz amigable que guía as almas dos antepasados no seu regreso; por outra banda, actúan como unha barreira protectora para afastar os malos espíritos e purificar o espazo. O lume convértese así un elemento central de Samaín: cálido e sagrada, protector e transformador.
Ofrenda e hospitalidade polas almas
Segundo a antiga tradición celta, a noite do 31 de outubro non se retira a comida sobrante da última cea do mes e deixase á vista para que as almas dos seres queridos que nos visitaban teñan algo que comer. Era un xesto de hospitalidade e lembranza, unha ponte simbólica entre o mundo dos vivos e o dos mortos. E como esta é Galicia, era obrigatorio que houbese comida de alta calidade e en cantidades abundantes.
A temida Santa Compaña
A lenda máis arrepiante desta noite é a da Santa Compaña, unha procesión espectral de almas en tormento que percorre os camiños da Galicia rural. Á fronte vai un vivo que leva unha cruz, condenado a guiar a comitiva ata atopar outro vivo a quen “pasarlle o relevo” da cruz. Para non caer baixo o seu poder, a tradición, que foi incorporando elementos do cristianismo medieval, recomenda non aceptar nunca a cruz nin a candela que ofrecen, e usar amuletos ou ritos de protección: trazar un círculo no chan e meterse dentro, rezar un Pai Noso de costas á procesión, levar escapularios ou medallas benditas ou cruzar os brazos formando unha cruz. Mellor, iso si, é evitar cruzarse coa Santa Compaña nas noites longas e frías de Galicia. Esta tradición, que anuncia a morte a calquera que se atope con ela, subliña o ton de respecto e humor negro co que os galegos minimizan a morte.
Magostos e castañas
Outro costume que vén de moi lonxe é baleirar os nabos e colocar candeas dentro para espantar os malos espíritos, ou organizar magostos, reunións entre familias e veciños para comer castañas, beber viño novo, compartir historias de medo e festexar arredor do lume. Esta celebración segue moi viva como símbolo da nosa identidade cultural.
A relación entre Samaín e Halloween
Samaín é a raíz europea e celta do que hoxe coñecemos como Halloween. A palabra inglesa “Halloween” provén da contracción de “All Hallows’ Eve”, é dicir, a véspera do Día de Todos os Santos, unha festividade que o cristianismo adoptou e adaptou da tradición pagá na Idade Media. Segundoa Biblioteca do Congreso dos Estados Unidos, foron emigrantes de orixe celta, como os irlandeses e os escoceses, os que trouxeron esta tradición aos Estados Unidos, onde co tempo se engadiron costumes populares norteamericanos como o doce e o uso de cabazas en lugar de nabos, xa que había moitas e eran máis fáciles de tallar debido ao seu tamaño. Así naceu a icónica “Jack-o’-lantern”, a clásica cabaza iluminada que asociamos co Halloween en todo o mundo hoxe en día. A versión globalizada do Halloween moderno que coñecemos hoxe débese en gran parte ao uso xeneralizado das películas e series de televisión americanas, que converteron as cabazas iluminadas, as casas decoradas e os nenos pedindo doces en icónicas, aínda que esta festividade segue sendo a súa semente máis antiga.
O cómic do Samaín: a nosa tradición nos debuxos animados
Para potenciar esta tradición cultural, Clínica Pardiñas, xunto coa ilustradora Irene Sanjuán e a axencia creativa Chalana, creou un cómic exclusivo sobre esta tradición. Con esta iniciativa, a clínica non só rende homenaxe á cultura gallega, senón que tamén reforza o seu compromiso coa divulgación e a educación, piares fundamentais da súa filosofía, que abarcan tanto a saúde bucodental como o aprecio polo noso folclore. Queres conseguir un exemplar?
(CLICA NAS FRECHAS DOS LADOS Ou DESLIZA CO DEDO PARA DESPRAZAR As PÁXINA DO CÓMIC)
Agardámosvos o 31 de outubro na Clínica Pardiñas!
Este venres, 31 de outubro ás 18:00 horas, presentaremos a banda deseñada na Clínica Pardiñas (Rúa Rea, 66) e regalarémolo a quen veña. Pero iso non é todo: tamén celebraremos un magosto tradicional e repartiremos castañas a todo o mundo que asista. Vés a gozar das festas con nós?
